Alle landen
Kies uw land, regio, stad
Alle landen
✨ Dresden heeft een van de belangrijkste kunstcollecties van Duitsland. Ontdek vijf bijzondere kunstmusea, van het Residenzschloss en de Alte Meister tot het Albertinum, porselein en toegepaste kunst.
zzz
Dresden en kunst zijn al eeuwen met elkaar verbonden. Vooral de Saksische keurvorsten en koningen brachten grote verzamelingen bijeen. Ze kochten schilderijen, porselein, juwelen, beelden en bijzondere gebruiksvoorwerpen uit heel Europa en ver daarbuiten. Een groot deel daarvan behoort tegenwoordig tot de Staatliche Kunstsammlungen Dresden (SKD), een van de belangrijkste museumorganisaties van Duitsland.
Als je door de historische binnenstad loopt, liggen verschillende grote kunstmusea op slechts enkele minuten van elkaar. Het Residenzschloss, de Gemäldegalerie Alte Meister en het Albertinum liggen allemaal in of direct naast de Altstadt. Ook de Porzellansammlung bevindt zich hier, in het beroemde Zwinger. Alleen voor het Kunstgewerbemuseum reis je wat verder langs de Elbe naar Schloss Pillnitz.
Wie alles rustig wil bekijken, heeft dan ook meer dan één dag nodig. Ieder museum heeft zijn eigen karakter. In het ene sta je tussen goud, diamanten en wapens, terwijl je enkele straten verder oog in oog staat met schilderijen van Rafaël, Vermeer, Caspar David Friedrich en Otto Dix.
zzz
Adres: Taschenberg 2, 01067 Dresden
Midden in de Altstadt staat het Residenzschloss Dresden. Vanaf de Frauenkirche wandel je er in enkele minuten naartoe. Ook de Semperoper, de Hofkirche en het Zwinger liggen vlakbij. Daardoor is het bijna onmogelijk om tijdens een wandeling door het historische centrum om dit grote paleis heen te lopen. Het Residenzschloss was eeuwenlang het politieke en culturele hart van Saksen. De oorsprong gaat terug tot de middeleeuwen. In de eeuwen daarna werd de burcht steeds verder uitgebreid. Vooral tijdens de renaissance kreeg het complex het uiterlijk van een groot vorstelijk paleis.
Onder keurvorst en later koning August de Sterke, die leefde van 1670 tot 1733, nam de verzameldrift aan het Saksische hof sterk toe. Hij kocht kunst, juwelen, porselein en kostbare voorwerpen uit verschillende delen van de wereld. Een deel daarvan werd in het paleis tentoongesteld. Daarmee ligt hier ook de oorsprong van de huidige Staatliche Kunstsammlungen Dresden.
Tijdens de bombardementen op Dresden in februari 1945 brandde het paleis bijna volledig uit. Slechts delen van het gebouw bleven staan. De wederopbouw duurde tientallen jaren. Vooral na de Duitse hereniging kreeg de restauratie grote vaart. Tegenwoordig ziet het complex er weer uit als een koninklijke residentie, al zijn historische delen bewust gecombineerd met moderne museumruimten.
Het Residenzschloss is eigenlijk niet één museum. Het is een groot museumcomplex. Als je hier rondkijkt, kom je onder meer langs het Historisches Grünes Gewölbe, het Neues Grünes Gewölbe, de Rüstkammer, de Türckische Cammer, het Münzkabinett en het Kupferstich-Kabinett. Ook de gerestaureerde koninklijke staatsvertrekken maken deel uit van het bezoek.
Een van de belangrijkste onderdelen is het Grünes Gewölbe. August de Sterke liet zijn schatten hier vanaf 1723 op een bijzondere manier presenteren. Het was niet alleen een opslagplaats voor kostbaarheden. Bezoekers moesten vooral onder de indruk raken van de rijkdom en macht van de Saksische vorst. Het Historisches Grünes Gewölbe bestaat uit rijk ingerichte kamers waarin spiegels, goud, zilver, ivoor en edelstenen samen één geheel vormen. Je kijkt hier dus niet alleen naar losse kunstwerken. De kamer zelf hoort bij de presentatie. Het Neues Grünes Gewölbe heeft een andere opzet. Hier liggen de voorwerpen in vitrines, waardoor je kleine details beter kan bekijken.
Een van de bekendste kunstwerken is de Hofstaat zu Delhi am Geburtstag des Großmoguls Aureng-Zeb van hofjuwelier Johann Melchior Dinglinger. Het enorme kunstwerk bestaat uit tientallen kleine figuren die een denkbeeldige hofceremonie in India voorstellen. Goud, zilver, email, diamanten en andere edelstenen zijn erin verwerkt.
Kijk ook naar de beroemde Dresdner Grüner Diamant. Deze natuurlijke groene diamant weegt ruim 41 karaat en behoort tot de bekendste edelstenen ter wereld. Voorts is alleen al een wandeling door het Historisches Grünes Gewölbe een hoogtepunt. Je ziet er honderden voorwerpen van goudsmeden, ivoorsnijders en andere kunstenaars. Juist de combinatie van kunstwerken en historische kamers maakt dit deel bijzonder. Het Grünes Gewölbe geldt dan ook als een van de bekendste historische schatkamers ter wereld.
Neem ook tijd voor de Rüstkammer. In de Riesensaal staan harnassen, wapens en uitrustingen van het Saksische hof. In de Türckische Cammer zie je hoe groot de belangstelling voor het Ottomaanse Rijk ooit was. Tenten, wapens, zadels en kleding vertellen hier veel meer dan alleen een militair verhaal.
Voor het Residenzschloss kan je daarom gemakkelijk een halve dag uittrekken.
Adres: Semperbau am Zwinger, Theaterplatz 1, 01067 Dresden
Op maar enkele minuten lopen van het Residenzschloss ligt een van de bekendste schilderijenmusea van Duitsland: de Gemäldegalerie Alte Meister.
Het museum bevindt zich in de Semperbau aan het Zwinger. Dit langgerekte gebouw werd tussen 1847 en 1855 ontworpen door architect Gottfried Semper, die in Dresden natuurlijk ook bekend is van de Semperoper. Met zijn ontwerp sloot hij de tot dan toe open zijde van het barokke Zwingercomplex af.
Als je vanaf de Theaterplatz naar het gebouw kijkt, zie je meteen dat het anders is dan de oudere delen van het Zwinger. Het is strakker en duidelijk 19e-eeuws, maar vormt toch één geheel met de omgeving.
De basis voor de schilderijencollectie werd al veel eerder gelegd. Vooral August de Sterke en zijn zoon August III kochten grote aantallen schilderijen. In de 18e eeuw groeide Dresden hierdoor uit tot een belangrijk kunstcentrum.
Tegenwoordig worden in de Semperbau de Gemäldegalerie Alte Meister en de Skulpturensammlung bis 1800 samen gepresenteerd. Je loopt dus niet alleen langs schilderijen, maar ook langs beeldhouwwerk uit verschillende perioden.
De collectie bestrijkt vooral de periode van de renaissance tot de 18e eeuw. Italiaanse, Nederlandse, Vlaamse, Duitse, Spaanse en Franse kunstenaars zijn ruim vertegenwoordigd. Als je hier rondkijkt, merk je hoe sterk de zalen van sfeer veranderen. Eerst sta je misschien tussen grote Italiaanse altaarstukken en enkele minuten later kijk je naar kleine Nederlandse schilderijen waarop het dagelijkse leven centraal staat.
Het beroemdste schilderij is zonder twijfel de Sixtijnische Madonna van Rafaël uit 1512/1513. Zelfs als je weinig met kunstgeschiedenis hebt, herken je waarschijnlijk twee figuren onderaan het doek: de twee kleine engeltjes die met hun hoofd op hun handen steunen. Ze zijn in de loop der jaren miljoenen keren afgebeeld op kaarten, posters en souvenirs. Neem echter de tijd om het hele schilderij te bekijken. Maria lijkt vanuit de wolken naar voren te lopen terwijl ze Christus in haar armen draagt. Het enorme doek is een van de belangrijkste werken van Rafaël. Het museum noemt het zelf het centrale meesterwerk van de collectie.
Een tweede topstuk is Bei der Kupplerin van Johannes Vermeer uit 1656. Vermeer maakte maar weinig schilderijen en alleen daarom al is dit werk bijzonder. Het tafereel is bovendien veel uitbundiger dan de rustige interieurs waarmee hij later beroemd werd. Loop ook langs de Schlafende Venus van Giorgione, een belangrijk schilderij uit de Italiaanse renaissance. En zoek de stadsgezichten van Bernardo Bellotto, die Dresden in de 18e eeuw zeer nauwkeurig schilderde. Na de verwoesting van de stad in 1945 bleken zijn schilderijen zelfs waardevol bij het reconstrueren van historische gebouwen. Ook werken van Rembrandt horen bij de hoogtepunten. Het museum organiseert rondleidingen waarbij onder meer Rafaël, Rembrandt en de beroemde bronzen Dresdner Mars van Giambologna centraal staan.
Adres: Zwinger, Sophienstraße, 01067 Dresden
Je hoeft na de Gemäldegalerie niet ver te lopen voor het volgende museum. In een ander deel van het Zwinger bevindt zich de Porzellansammlung.
Het Zwinger werd in het begin van de 18e eeuw gebouwd in opdracht van August de Sterke. Architect Matthäus Daniel Pöppelmann en beeldhouwer Balthasar Permoser maakten er een van de belangrijkste barokke ensembles van Duitsland van.
Terrassen, paviljoens, galerijen, fonteinen en beeldhouwwerken vormen samen het decor. Alleen een wandeling over het terrein is daardoor al interessant.
Maar binnen wacht opnieuw een heel andere wereld.
August de Sterke was namelijk bijna bezeten van porselein. Zelf sprak hij met enige humor over zijn “maladie de porcelaine”, zijn porseleinziekte. Hij kocht grote hoeveelheden Chinees en Japans porselein. Tegelijkertijd ondersteunde hij het onderzoek dat uiteindelijk leidde tot de productie van Europees hardporselein in Saksen. In 1710 werd de beroemde porseleinfabriek van Meißen opgericht.
De Dresdense verzameling groeide uit tot een van de rijkste porseleincollecties van Europa.
Tijdens je bezoek zie je twee grote lijnen. Aan de ene kant staat porselein uit China en Japan. Aan de andere kant zie je de ontwikkeling van het vroege Europese porselein uit Meißen. Dat maakt het museum interessant. Je ziet namelijk goed hoe Europese kunstenaars naar Aziatische voorbeelden keken en daar vervolgens hun eigen vormen en decoraties van maakten. Grote blauw-witte Chinese vazen staan naast kleinere, verfijnde stukken. In andere zalen zie je kleurrijk Japans porselein en vervolgens dieren, serviezen en figuren uit Meißen.
Let vooral op de monumentale porseleinen dierfiguren die in de 18e eeuw voor August de Sterke werden gemaakt. Beeldhouwer Johann Joachim Kändler speelde daarbij een belangrijke rol. Vogels en zoogdieren werden soms bijna op ware grootte uitgevoerd. In porselein was dat technisch bijzonder moeilijk. Ook de grote blauw-witte Chinese vazen verdienen aandacht. Sommige stukken behoren tot het beroemde porselein dat August de Sterke verzamelde in zijn streven een bijna ongeëvenaarde Aziatische collectie op te bouwen. Daarnaast zijn de vroege voorwerpen uit Meissen belangrijk. Als je de collectie chronologisch bekijkt, zie je hoe snel de Saksische fabriek zich ontwikkelde. Wat eerst sterk op Aziatisch porselein leek, groeide uit tot een geheel eigen Europese stijl. De collectie bestaat niet alleen uit mooie kopjes en vazen. Ze vertelt ook een verhaal over wereldhandel, diplomatie, techniek en de enorme verzamelambitie van het Saksische hof.
Adres: Tzschirnerplatz 2, 01067 Dresden
Ingangen: Brühlsche Terrasse en Georg-Treu-Platz
Na al het goud, porselein en de oude meesters is het tijd voor een sprong naar de 19e, 20e en 21e eeuw. Daarvoor wandel je naar het Albertinum, aan de oostelijke kant van de historische binnenstad. Het museum ligt direct bij de Brühlsche Terrasse en op korte afstand van de Frauenkirche. Vanaf de Zwinger wandel je er in ongeveer tien tot vijftien minuten naartoe.
Het gebouw begon niet als museum. Hier stond een arsenaal waar wapens en ander militair materiaal werden opgeslagen. Aan het einde van de 19e eeuw werd het complex verbouwd tot museum en kreeg het de naam Albertinum, naar de Saksische koning Albert. Een nieuwe grote verandering volgde na de overstroming van de Elbe in 2002. Water bedreigde toen de kunstdepots. Bij de verbouwing die daarop volgde, werd een groot nieuw depot als een soort brug hoog boven de binnenplaats gebouwd. Sinds de heropening in 2010 is het Albertinum ingericht als museum voor kunst van 1800 tot heden.
Het is juist die brede periode die een bezoek interessant maakt. Je begint bij de romantiek en beweegt daarna langzaam richting onze tijd. Belangrijke thema’s zijn de Dresdense romantiek, impressionisme, expressionisme, de kunstenaars van Die Brücke, de Nieuwe Zakelijkheid, kunst uit de DDR en hedendaagse kunst. Schilderijen en beelden worden daarbij regelmatig naast elkaar geplaatst.
Een werk waarvoor je echt even moet blijven staan is Das Große Gehege bei Dresden van Caspar David Friedrich uit 1832. Friedrich woonde jarenlang in Dresden en kende het landschap langs de Elbe goed. Op het schilderij zie je het gebied buiten de stad in zacht avondlicht. Rivierarmen, grasland, bomen en een grote hemel bepalen het beeld. Ook Der Krieg van Otto Dix is een sleutelwerk. Dit grote drieluik laat de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog zien. Dix diende zelf als soldaat. Hij schilderde geen heldhaftig oorlogsbeeld, maar dood, vernietiging en angst. Het werk geldt als een van de belangrijkste kunstwerken van de Nieuwe Zakelijkheid.
Bij de beeldhouwkunst kom je onder andere werk van Auguste Rodin en Edgar Degas tegen. De Veertienjarige danseres van Degas behoort tot de bekende beelden binnen de collectie. Verder heeft het Albertinum een sterke band met Gerhard Richter, die in 1932 in Dresden werd geboren. Zijn werk vormt een belangrijke verbinding tussen de naoorlogse Duitse kunst en de hedendaagse collectie. Ook kunstenaars als Claude Monet, Max Liebermann, Paul Gauguin, Vincent van Gogh en leden van Die Brücke zijn vertegenwoordigd.
Adres: August-Böckstiegel-Straße 2, 01326 Dresden
Voor het vijfde museum verlaat je het centrum. Het Kunstgewerbemuseum ligt in Schloss Pillnitz, ongeveer vijftien kilometer ten oosten van de Altstadt. De ligging is totaal anders dan bij de eerste vier musea. Pillnitz ligt direct aan de Elbe, aan de voet van de groene heuvels aan de rand van Dresden. Je kan er met openbaar vervoer komen, maar ook de combinatie met een boottocht over de Elbe is aantrekkelijk.
Het paleizencomplex werd in de 18e eeuw uitgebreid in opdracht van August de Sterke. Vooral het Wasserpalais en het Bergpalais vallen op. Europese barok werd hier gecombineerd met Aziatisch aandoende vormen en versieringen. Daarmee past het gebouw opvallend goed bij een museum waarin design en toegepaste kunst centraal staan. Het Kunstgewerbemuseum zelf werd in 1876 opgericht. Het museum was oorspronkelijk verbonden aan een kunstnijverheidsschool. De collectie moest ontwerpers, ambachtslieden en fabrikanten laten zien hoe goede vormgeving eruitzag. Sinds 1963 wordt de collectie in Schloss Pillnitz gepresenteerd.
De collectie telt ongeveer 60.000 objecten en loopt van de gotiek tot hedendaags design. Je ziet meubels, textiel, glas, keramiek, metaalwerk en andere vormen van toegepaste kunst. Dat maakt dit museum anders dan de Gemäldegalerie of het Albertinum. Hier draait kunst niet alleen om iets waar je naar kijkt. Veel voorwerpen hadden oorspronkelijk ook een functie. Er werd op een stoel gezeten, uit een glas gedronken of aan een tafel gewerkt.
Bijzonder zijn de Kaiserzimmer, de keizerlijke vertrekken in Schloss Pillnitz. Ze geven je een indruk van de vorstelijke wooncultuur en vormen tegelijk een verbinding tussen museum en paleis. Let daarnaast op de historische meubels. Tot de bijzondere onderdelen van de collectie behoren meubels uit het Saksische hof en werk van belangrijke Europese meubelmakers, waaronder stukken die verbonden zijn met de beroemde Parijse meubelmaker Jean-Pierre Latz.
Een ander hoogtepunt is de verzameling rond de Deutsche Werkstätten Hellerau. Hellerau, in het noorden van Dresden, speelde vanaf het begin van de 20e eeuw een belangrijke rol in de ontwikkeling van modern design. Eenvoud, functionaliteit en goede industriële productie kwamen hier samen. Het museum beschikt over een speciaal studiedepot rond dit onderwerp.
Ook Jugendstil, textiel, keramiek en modern ontwerp krijgen veel aandacht. Daardoor vormt het Kunstgewerbemuseum een mooie afsluiting van deze reeks. Je begint bij de vorstelijke verzamelingen van het Residenzschloss en eindigt bij de vraag hoe kunst en vormgeving deel worden van het dagelijkse leven.
Wie Dresden alleen bezoekt vanwege de Frauenkirche, de Elbe en de barokke binnenstad doet de stad tekort. De kunstcollecties vertellen minstens zoveel over Dresden als zijn beroemde gebouwen.
In het Residenzschloss ontdek je hoe Saksische vorsten kunst gebruikten om hun macht te tonen. Een paar minuten verder ontmoet je in de Gemäldegalerie Alte Meister kunstenaars als Rafaël, Vermeer en Rembrandt. In de Porzellansammlung zie je vervolgens hoe de fascinatie voor Azië uiteindelijk leidde tot de ontwikkeling van het beroemde Meissener porselein.
Het Albertinum brengt je naar de romantiek, de moderne kunst en onze eigen tijd. En in het Kunstgewerbemuseum van Schloss Pillnitz wordt duidelijk dat kunst ook aan meubels, glas, textiel en dagelijks gebruikte voorwerpen is af te lezen.
Plan daarom niet vijf musea op één dag. Daar zijn de collecties te groot voor. Voor het Residenzschloss alleen kan je al gemakkelijk een halve dag reserveren. De Gemäldegalerie en het Albertinum verdienen eveneens enkele uren.
Juist door de musea over twee of drie dagen te verdelen, blijft er tijd over om tussendoor de stad zelf te bekijken. En dat is in Dresden geen onderbreking van het kunstprogramma. Zodra je weer buiten staat, wandel je immers verder tussen de paleizen, kerken, pleinen en riviergezichten die je even daarvoor op schilderijen en in historische museumzalen hebt gezien.
• Historische stadjes in Dresden Elbland →
• Dresden als stedentrip →
• HuisjesDuitsland/Saksen →
.
Foto © Credits Travellinq.nl | Hans Lugten, Ellenor Spreeuw
© Copyright 2010 - 2026 by Rondreizen.nl - All Rights Reserved
